Beroepskwalificaties

De Europese standaard voor kwalificaties in de binnenvaart (ES-QIN): een Europees referentiekader voor gekwalificeerd personeel

Het Comité CESNI keurt sinds 2015 standaarden goed op het gebied van beroepskwalificaties in de binnenvaart. Deze standaarden leggen de details vast van een nieuwe competentiegerichte aanpak voor dekbemanningsleden. De veiligheid van de binnenvaart is in grote mate afhankelijk van competente, goed opgeleide personeelsleden, die interessante carrièremogelijkheden hebben en mobiel zijn in Europa.

De CCR en de Europese Commissie zijn zich ervan bewust dat dit de nodige uitdagingen met zich meebrengt. Zij zijn er daarom toe overgegaan de toepasselijke regels sterk te moderniseren. De aanpak is voortaan gestoeld op duidelijk gedefinieerde competenties die de basis vormen van een geharmoniseerd stelsel van beroepskwalificaties in de EU en op de Rijn. Concreet betekent dit dat vanaf januari 2022 de kwalificaties schipper, stuurman en matroos die in een van de lidstaten van de EU of de CCR of in een erkend derde land worden behaald, geldig zullen zijn op alle (verbonden) binnenwateren in de EU en de Rijn, zonder dat de betrokkene een erkenningsprocedure moet doorlopen of de ervaring die hij heeft opgedaan, moet laten valideren.

Hoe dit nieuwe regelgevingskader in de praktijk moet worden toegepast, is vastgelegd in de ES-QIN.

De belangrijkste doelstellingen van de standaarden zijn:

  • de arbeidsmobiliteit bevorderen,

  • de binnenvaartberoepen aantrekkelijker maken,

  • een veilige scheepvaart waarborgen door ambitieuze eisen te stellen op het gebied van kennis, vaardigheden en geschiktheid, en

  • de ondernemingen en bemanningen in staat stellen zich aan te passen aan technische en logistieke innovatie.

     

De ES-QIN-standaarden vormen de hoeksteen voor een moderne binnenvaartsector met zeer gekwalificeerde arbeidskrachten.

Dit referentiekader heeft betrekking op de volledige loopbaan van het binnenvaartpersoneel: opleiding, evaluatie, kwalificatiecertificaten, medische geschiktheid …

  • Opleiding: in de ES-QIN is vastgelegd over welke competenties een bemanningslid moet beschikken; hierbij wordt er uitgegaan van een gemeenschappelijke basis, die kan worden aangevuld met extra competenties voor specifieke activiteiten (varen met behulp van radar, varen op binnenwateren van maritieme aard, passagiersvaart, varen met LNG als brandstof enz.).

  • Evaluatie: in de ES-QIN is vastgelegd welke competenties moeten worden geëvalueerd om de verworven kennis te valideren, en aan welke vereisten de bij examens gebruikte simulatoren moeten voldoen.

  • Kwalificatiecertificaten: de ES-QIN bevat de modellen voor de documenten waarmee de geschiktheid of bepaalde kwalificaties kunnen worden aangetoond (certificaten), maar ook de voorwaarden voor het in aanmerking nemen van de ervaring die het scheepvaartpersoneel heeft opgedaan, met het oog op loopbaanontwikkeling.

  • Medische geschiktheid: in de ES-QIN is een gedetailleerde lijst opgenomen van de medische criteria op basis waarvan artsen de (lichamelijke en geestelijke) geschiktheid van bemanningsleden moeten beoordelen. Deze criteria zijn bedoeld om de veiligheid van het schip, de bemanning, de passagiers en de lading te waarborgen in de specifieke binnenvaartcontext.

En dat is niet alles: de internationale deskundigen van CESNI/QP zetten de werkzaamheden voort om dit kader aan te vullen met het oog op de verschillende fasen van het beroepsleven van bemanningsleden:

  • basisopleiding veiligheid;

  • gemoderniseerde en geharmoniseerde examens in Europa voor nieuwkomers in het beroep (deksmannen) (verwacht in 2021);

  • aanpassing aan de nieuwe digitale omgeving: begeleiding van het personeel dat zich zal moeten aanpassen aan een steeds meer gedigitaliseerde omgeving (en meer in het algemeen zal moeten leren werken met apparatuur die geautomatiseerd varen mogelijk maakt);

  • aanpassing aan de energietransitie: begeleiding van het personeel bij de energietransitie, bijvoorbeeld door voorschriften met betrekking tot milieuvriendelijk varen tot stand te brengen of door opleidingen te organiseren over het gebruik van nieuwe voortstuwingssystemen die aan boord van de schepen te verwachten vallen;

  • Flexibelere bemanningsvoorschriften;

  • Ondernemerschap: competenties definiëren die men nodig heeft om ondernemer in de binnenvaartsector te worden.

De ES-QIN is beschikbaar in vier talen (Duits, Frans, Nederlands en Engels).

Overzicht van de inhoud van ES-QIN

 

De editie 2019 van ES-QIN omvat:

1) Een eerste reeks standaarden, de zogenaamde “Praagse standaarden”, die in 2018 zijn aangenomen (zie het persbericht) en uit 4 hoofddelen bestaan:

  • Deel I: Competentiestandaarden

    • Operationeel en leidinggevend niveau

    • Varen op binnenwateren van maritieme aard, varen met behulp van een radar

    • Deskundigen voor de passagiersvaart, deskundigen op het gebied van vloeibaar aardgas (LNG)
  • Deel II: Standaarden voor praktijkexamens

    • Varen met behulp van een radar

    • Deskundige voor de passagiersvaart

    • Deskundige op het gebied van vloeibaar aardgas

    • Schipper

    • Extra module “toezicht” (schipper)

  • Deel III: Standaarden voor de goedkeuring van simulatoren

    • Technische en functionele vereisten

    • Administratieve procedure

  • Deel IV: Standaarden inzake de medische geschiktheid (algemene conditie, gezichtsvermogen en gehoor)

2) Een tweede reeks van vijf standaarden voor modellen, die in 2019 werden aangenomen en zijn ondergebracht in:

  • Deel V: Standaarden voor modellen van documenten met betrekking tot de bemanning

    • Kwalificatiecertificaten (schipper, LNG-deskundige, deskundige voor de passagiersvaart)

    • Dienstboekje gecombineerd met kwalificatiecertificaten

    • Diploma’s voor aan een simulator afgelegde praktijkexamens

    • Dienstboekje

    • Vaartijdenboek

Standaarden in detail

 

Competentiestandaarden

In het geval van kwalificaties voor dekbemanningsleden op operationeel niveau (matroos, volmatroos en stuurman) en op leidinggevend niveau (schipper) is het de eerste keer dat theoretische kennis en praktische vaardigheden (competenties) voor alle waterwegen van de Europese Unie en voor de Rijn in één coherent stelsel zijn vastgelegd. De competentiestandaarden leggen ook in detail vast aan welke vereisten moet worden voldaan om een specifieke vergunning te verkrijgen voor:

  • het varen op binnenwateren van maritieme aard;

  • het varen met behulp van een radar;

  • het besturen van een vaartuig dat vloeibaar aardgas gebruikt als brandstof.

Hetzelfde geldt voor deskundigen voor de passagiersvaart, die over de nodige kwalificaties moeten beschikken om maatregelen te nemen in noodsituaties aan boord van passagiersschepen, en voor LNG-deskundigen, die competenties moeten aantonen wanneer zij betrokken zijn bij de bunkerprocedure van een vaartuig dat LNG als brandstof gebruikt.

 

Uniforme competentievereisten maken de weg vrij voor een grotere arbeidsmobiliteit in Europa. Deze vereisten zijn ontwikkeld in het kader van het PLATINA-project voor schippers en matrozen. Zij zijn tot stand gebracht in nauw overleg met de sociale partners en opleidingsinstituten.

Standaarden voor praktijkexamens

Er zijn minimumvereisten vastgelegd voor toekomstige verplichte praktijkexamens voor schippers, voor de kwalificatie om te varen met behulp van een radar en voor deskundigen voor de passagiersvaart alsook voor de omgang met LNG. In het geval van het praktijkexamen voor schippers is een extra module vastgelegd voor het praktijkexamen waarmee zij-instromers hun vaardigheden op operationeel niveau moeten aantonen. Deze module is bedoeld voor kandidaten die geen goedgekeurd opleidingsprogramma voor het operationeel niveau hebben afgerond, of nog niet door middel van een examen hebben aangetoond dat zij beschikken over de kennis die vereist is voor de functie van matroos.

De goedgekeurde opleidingsprogramma’s en de examens met een identieke inhoud zullen op alle binnenwateren in de Europese Unie en op de Rijn worden erkend. Voordat men hier in 2022 echt mee aan de slag kan gaan, zullen de bevoegde autoriteiten nog voor de nodige regelgeving moeten zorgen. Hetzelfde geldt voor de opleidingsinstellingen die hun les- en opleidingsprogramma’s zullen moeten aanpassen. Ook de examencommissies zullen hun werkwijze moeten aanpassen, omdat zij de verplichte praktijkexamens zullen moeten gaan afnemen.

Standaarden voor de goedkeuring van simulatoren

Voor simulatoren die worden gebruikt voor de beoordeling van schippers en voor de verkrijging van de vergunning om te varen met behulp van radar zijn er uniforme technische en functionele vereisten vastgelegd. Deze vereisten dragen ertoe bij dat deze nieuwe vorm om een praktijkexamen af te leggen ook op internationaal vlak erkend is.

Standaarden inzake de medische geschiktheid

Voor de eerste maal zijn er gedetailleerde en consistente criteria voor de medische geschiktheid vastgesteld. Deze criteria bevatten, naast de bestaande bepalingen voor het gezichtsvermogen en het gehoor, ook richtsnoeren waarmee een permanente of tijdelijke ongeschiktheid nader gedefinieerd wordt. De criteria zijn gebaseerd op de internationaal erkende lijst van aandoeningen die voor de uitoefening van een beroep in de binnenvaart een rol spelen en voor elk afzonderlijk geval moeten worden onderzocht.

Standaarden voor documenten met betrekking tot de bemanning

Voor de documenten voor schippers en deskundigen heeft CESNI zowel een elektronisch als een fysiek formaat vastgelegd. De invoering van documenten in elektronisch formaat is geheel nieuw in de binnenvaart. Het vereenvoudigt de procedures voor de schippers en overheidsinstanties.

Het elektronische formaat heeft een elektronische zegel dat is opgenomen in een PDF/A-document. Een 2D-streepjescode bevat een link naar de European Crew Database (ECDB). Zowel het elektronische als het fysieke document zijn zo ontworpen dat de schipper niet langer verschillende documenten nodig heeft om zijn bekwaamheid als schipper aan te tonen of om op riviergedeelten met specifieke risico’s of met behulp van een radar te mogen varen.

Model van het kwalificatiecertificaat (schipper)

Voor andere bemanningsleden dan schippers, bijvoorbeeld voor matrozen of machinisten, zijn de kwalificatiecertificaten ondergebracht in één enkel document, namelijk het dienstboekje waarin de kwalificatiecertificaten worden bijgeschreven. Ook dit document bevat een 2D-streepjescode met een link naar de European Crew Database (ECDB).

De modellen van dienstboekjes (een voor schippers en het tweede bovengenoemde gecombineerde model) bevatten geharmoniseerde instructies voor de autoriteiten van afgifte en voor de kenmerken van het document. Zij maken ook de registratie mogelijk van de diensttijd aan boord in overeenstemming met de ADN-vereisten en van de vaartijd op specifieke trajecten of met grote konvooien. CESNI heeft ook bepaald dat alle bovengenoemde documenten zullen worden voorzien van een geharmoniseerd volgnummer, waardoor deze gemakkelijker kunnen worden geïdentificeerd.

In de standaarden voor het vaartijdenboek is de opmaak voor de vaartijdenboeken uniform vastgelegd. De standaarden bevatten tevens instructies voor de autoriteiten, waaronder de invoering van een eenvoudig, uniform nummeringssysteem voor de functies aan boord.

In de genoemde standaarden is er ook een geharmoniseerd formaat vastgelegd voor het kwalificatiecertificaat voor een aan een simulator afgelegd praktijkexamen.  Met een dergelijk certificaat kan worden aangetoond dat een praktijkexamen ter verkrijging van het kwalificatiecertificaat schipper of een specifieke vergunning voor het varen met behulp van een radar werd afgelegd aan een simulator, terwijl het certificaat of de specifieke vergunning elders werd afgegeven.

Tenuitvoerlegging van de ES-QIN

De CESNI-standaarden zelf zijn niet bindend. De CCR, de EU en andere internationale organisaties of derde landen zullen de standaarden kunnen toepassen door ze in hun respectieve rechtskaders op te nemen.

De EU en de CCR zullen de ES-QIN-standaarden ten laatste in 2021 in hun rechtskaders hebben geïntegreerd. De lidstaten zullen deze ook in nationaal recht moeten omzetten, zodat ze vanaf januari 2022 kunnen worden toegepast op de Europese binnenwateren.

Toelichtingen bij de ES-QIN-standaarden 2019

Toelichting bij de CESNI-standaarden voor modellen van documenten met betrekking tot de bemanning in de binnenvaart

EN FR DE NL

Toelichtingen bij de ES-QIN-standaarden 2018

Toelichting bij de standaarden voor de praktijkexamens

EN FR DE NL

Toelichting bij de standaarden voor de goedkeuring van simulatoren

EN FR DE NL

Toelichting bij de competentiestandaarden

EN FR DE NL

Toelichting bij de standaarden inzake de medische geschiktheid
EN FR DE NL

FAQ: veelgestelde vragen

Interpretatie van de ES-QIN-standaarden en de toepassing ervan

EN FR DE NL

Niet-officiële vertalingen van ES-QIN

De werktalen van het Europees Comité voor de opstelling van standaarden voor de binnenvaart (CESNI) zijn het Duits, Engels, Frans en Nederlands. De authentieke tekst van de Europese standaard voor kwalificaties in de binnenvaart (ES-QIN) wordt in deze talen gepubliceerd op de website van CESNI.

Oekraïne heeft de niet-officiële Oekraïense vertaling van ES-QIN verstrekt met de steun van de EU in het kader van het project voor technische bijstand “Promotion of transport development of the Dnipro River”. CESNI noch de CCR kan aansprakelijk worden gesteld voor enige directe of indirecte schade die ontstaat door eventuele onnauwkeurigheden, fouten of tekortkomingen in deze niet-officiële vertaling.

ES-QIN 2018
UA

De niet-officiële vertaling van ES-QIN in het Russisch is beschikbaar op de website van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE). Noch CESNI, noch de CCR, noch de VN/ECE zijn aansprakelijk voor enig nadeel of enige schade, direct dan wel indirect, als gevolg van mogelijke onjuistheden, vergissingen of fouten in deze niet-officiële vertaling.

ES-QIN 2019/1
RU